Değerli arkadaşlarım geçtiğimiz hafta sonu İzmir Makina Mühendisleri Odası himayesinde 5.endüstri mühendisliği  "ERGONOMI" konulu iki gün süren bahar konferanslarına katildim, izlenimlerimi sizlerle de paylaşmak istiyorum.

Günümüzde mamul veya hizmet üretimi gerçekleştiren bir işletme sisteminin en değerli kaynağı insandır. Özellikle bizim sektörümüz göz önüne alındığında daha da önemli hale geliyor, bilindiği gibi
sektörümüzdeki işgücü %85-95 oranında iş görene yani insana bağlıdır, dolayısıyla; insanın psikolojik, fizyolojik ve zihinsel olarak sağlıklı, güvenli, yehlike ve risklerden arındırılmış bir ortamda çalışmasını sağlamak ancak çalışma düzeni ve yaptığı görev tasarımının insanca olması ile mümkün olabilmektedir.

Endüstri devriminden itibaren iş bölümü kavramı ile başlayan ve çalışan motivasyonu, işe göre işçi seçimi ve eğitimi, işçi-işveren ilişkileri, verimlilik, iş güvenliği gibi konularla devam edip günümüze
ulaşan bir değişim içerisinde insan faktörünün yeri, önemi ve sisteme katabilecekleri konusundaki fikirler değişim göstermiştir. Böylelikle; işin insana ve insanında işe uyumu için gerekli koşulları belirleyen, Ergonomi bilim dalı doğmuştur.

Ergonomi bilim dalını kısaca özetlemek gerekirse "bir üretim sisteminin merkezine insanı yerleştirerek, çalışma ortamlarını, aletlerini, çalışma sistemlerini ve görevleri insanın güvenliğini, sağlığını, rahatını ve performansını artıracak şekilde tasarlamayı amaçlamaktadır" denilebilir.. Diğer anlamda psikoloji, fizyoloji, tıp, sosyoloji, antropometri, biyomekanik ve mühendislik dallarını da içine alan geniş bir bilim dalıdır…

Yukarıdaki bilgiler ışığında bugün sektörümüzde Ergonomi bilimi ne kadar uygulanıyor ya da çalışmalar yapılıyor tartışılır. Örneğin; Ergonomi konferansına katılan Bosch bursa fabrikasından İş geliştirme mühendisliği ve işyeri hekimleri bir sunumla Bosch fabrikasında, üretim hatları kurulmadan ve daha sonrasında yeni alınacak hat ve makinelerin Ergonomik olup olmadıklarını yaptıkları istatistik çalışmaları, makine alımlarında nelere dikkat ettiklerini, yeni teknoloji transferlerinin hangi kriterlere göre okeylendiğini yaptıkları özel çizelgelerle anlattılar, burada dikkatimi çeken Bosch firmasının gerçekten Ergonomiye ciddi bir bütçe ayırması idi, bu tabi ki önce profesyonellikten ve bu yatırım kendilerine hem çalışan memnuniyeti ve hem de müşteri memnuniyeti olarak dönecek olduğunu bilmelerinden kaynaklanıyor..

Yine en ilgi çeken programlardan biride PDR dan Ali Emre bey'in "Önce İnsan" konulu söyleşisiydi.
Firmalar bugün fabrika binaları, üretim hatları, yükleme araçları, taşıma araçları, ofis malzemeleri, bilgisayarlar yazılımlar derken , bir yatırım için milyonlarca lira yatırımlar yapmaktadırlar, evet bir işletme kurmak ufak yada büyük hem cesaret hem de bilgi ve birikim gerektiren bir iştir, fakat firmaların çokta dikkate almadıkları ve  maalesef en büyük kayıpları yaşadıkları nokta insandır. Yani çalışandır. Buradan hareketle Ali bey işletmelerdeki tespitlerini çok güzel yapmış. Bizlerde bu tarz yaklaşımları ve neden olduğu sorunları çok yakınımızda gördük ya da yaşadık..

Değerli arkadaşlarım Ergonomi, çalışanın makineye olması gereken uzaklığı yada bakış açısını ölçerken diğer yandan da psikolojisini inceler, Ergonomi çalışanın kaldırması gereken yükü hesaplarken aynı
zamanda sosyal durumunu da inceler. Bunlar çalışma hayatında ayrılmaması gereken önemli etkenlerdir. Bizler yönetici olarak Alt kadromuzda çalışan işçinin psikolojisini, sosyal durumunu bilmek
durumundayız. Sebebi yine Ergonomi bilimin içerisinde saklıdır.

Size x bir şirkette bizzat yaşadığım bir olayı anlatmak istiyorum…

Fabrika içerisinde bir hazırlık bölümü diğer bölümlerden çok kötü durumdaydı ve üretim planlarının hep gerisinde kalıyordu ve bu sorun sürekli bir halde uzayıp gidiyor şirkete de tahmin edileceği gibi zarar veriyordu, üstlerimden gelen teklifle bu bölümün yöneticiliğini üstlendim. İlk yaptığım iş, işçilerle oturup üçer beşer dakika konuşmak ve sorunun nereden kaynaklandığını öğrenmek oldu. Tahmin ettiğim gibi en önemli sorun üstleri tarafından bilinçsizce üzerlerinde baskı uygunlaması ve psikolojik olarak yorulmalarıydı. Bir diğeri de üstlerinin üretim artışı isterken herhangi bir veriye
dayanmaksızın yüklenmesiydi. Bu problemleri tespit ettikten sonra planlamadan zaman etüdlerini istedim. Eski etüdler olmasına rağmen, veri neticede veriydi ve onları planlamadan arkadaşımın desteğiyle uygulamaya koydum. İşçilerden her gün üretim raporlarını topluyor ve tüm bölümün verimlilik analizlerini grafikler halinde her gün panoda yayınlıyordum. Bir kaç gün sonra üst yönetiminde desteğiyle, ay sonunda ilk üçe girenlere birer adet küçük altın hediye edileceğini işçilere
ilan ettim. Bu arada işçilerle diyaloğumu koparmıyor ve her gün onar dakikalık sohpetler ile gün değerlendirmeleri yapıyordum. Ay sonunda sonuç ne oldu biliyor musunuz? Tam %35 verim artışı...! O problemli olan bölüm artık fabrikada en verimli ve kaliteli üretim yapan bölüm oldu... Evet arkadaşalarım, çalışanı hiç bir zaman bir makine olarak görmeden , onunla duygusal bağı koparmadan fakat verimliliğini sürekli denetleyerek ve aradaki ast üst dengesini bozmadan çalışmalıyız. Lider
olmak çok zor bir olgudur ve sonradan öğrenilmesi ise daha zordur.