Mutfağın Yönü

Bir konutun doğru tasarımı ve doğru yönlendirilmesinde mutfağın açıldığı yönünde önemi büyüktür. Mutfak gıda malzemelere ile çalışan ve gıda malzemelerinin hazırlanmamış olarak depolandığı bir mekan olduğundan fazla güneş alan yönlere açılması sakıncalıdır.

Kuzey yönü bir çalışma mutfağı için en iyi yöndür. Fakat aynı zamanda mutfakta yemek yenilecekse biraz güneş gören kuzey doğu yönü tercih edilmelidir. Mutfağın içinde oturma eylemi de yapılacaksa ve mekanın ayrıca başka bir yere de açılımı da olmayacaksa, doğu yönünü seçebiliriz.

Mutfak için en çok sakınılması gereken yönler Batı ve Güney-Batı yönleridir. Havanın en sıcak olduğu öğleden sonra saatlerinde güneş yakıcı etki yapar. Önünde gölge verecek geniş bir saçak veya üstü örtülü bir balkon veya teras yapılacaksa Güney yönüne de mutfak yerleştirilebilir. Mutfağın güneşli bir yöne baktığı durumlarda, mutfakta iyi işleyecek doğal bir havalandırmanın bulunması kaçınılmayacak bir gereksinimdir.

Mutfakta Yapılan Günlük Eylemlerin Analizi ve Rasyonel Çalışma Sırası

Mutfakta yiyeceklerin hazırlanmasında üç önemli eleman vardır. Bunlar Pişirme(Ocakta), hazırlama (tezgahta) ve yıkama (evyede)’dir. Bu elemanlar birbirleriyle olan ilişkileri düşünülmeden rasgele yerleştirilemezler.

Kadınların ve de genellikle ev hanımlarının sigortasız çalışan olduğu bilinen bir gerçektir. Fakat onların sigortasız da olsalar daha önce belirttiğimiz gibi haftada yaklaşık olarak 53 saat mutfakta çalışmalarını kimse önleyemez. Bu böyle iken plansız ve kötü donatılmış bir mutfakta çalışan bir canavar olabilir. Hanımlar için bunu önlemek mutfak denen makin anın çok iyi ayarlanabilir olmasına bağlıdır. Mesela kötü planlanmış bir mutfakta çalışan bir hanımın yaptığı bir iş için kat ettiği yol 174 metre ve harcadığı zaman 69 dakika iken çok iyi planlanmış bir mutfakta 70 metre ve 51 dakikaya düşer. Bu yaklaşık olarak üçte bir oranında azalma demektir. Bu fark iyi planlanmış bir mutfak sahibi hanım için senede 115 km ve 41 iş günü tasarruf etmesine yardımcı olur.

Bu verilerden anlaşılıyor ki mutfak için form ve fonksiyon açısından baştan doğru planlanması gerekir.

Bütün ayrıntıları bir kenara bırakırsak yemek pişirmek içinde kadının ömrü yemek hazırlanan yer ocak, fırın musluk arasında mekik dokumakla geçer. Basit mekik dokuma işlemi Isveç’te bir araştırma konusu yapılmıştır. Kadının yemek, temizlik, ütü ve benzeri 18 işlerini de içine alan günlük işlerini ve sabunların hareketlerini saymışlar ve günde 28490 hareket yaptığını hesaplanmıştır.

Bu araştırmaların sonucunda kadın en fazla dolap, tezgah, fırın, ve ocak arasında gidip gelmektedir. Bu gidip gelmelerin sayılara göre kalınlaşan çizgilerle birleştirilince mutfağın tanzimi için prensipleri ortaya çıkar.

Hazırlama masası ile ocak arası kadının en çok gidip geldiği iki uç bunları birbirinin yanına veya çok yakınına koydular. Ne kadar yakın konulursa konsun musluk, masa, ocak ölçüsünü bir arada yapmaya imkan yoktur. Bu üçünü bir planda yerleştirdiler.

Bu üç noktayı birer doğruyu birer doğru ile birleştirildiğindi bir üçgen meydana gelir. Bu üçgen ne kadar büyük olursa ev kadını o kadar çok dolaşıyor, Işi uzuyor ve aksıyordu. En iyi yerleştirmede üçgen küçülüyordu, ayrıca açılan kapıların üçgeni kesmemesi gerekiyor. Bir başkasının yolu ev kadının yolunu kesmemesi gerekiyor.

Bir ev kadını yemek işlerini yaparken 5 yer arasında mekik dokur. Rasyonel çalışma sırasına göre soldan sağa doğru; Evye-Hazırlama tezgahı-Ocak dizisi oluşur. Bu mutfağın esas elemanları olan bir dizidir. Buna uygun koşullarda soğutucu ikinci çalışma tezgahı alt ve üst dolaplar kahvaltı veya yemek yeri eklenir.

Bunların arasında en çok masa ile ocak arasında gelme olur. Arkasında hazırlama masası veya tezgah ile musluk gelir ev hanımının en fazla gidip geldiği tezgah, ocak ve musluk elemanın oluşturduğu üçgen 3-6 metre kare arasında olmalıdır. fazla yada az olursa ev hanımı rahatsız olur. 6 metre kareden fazla olursa alan genişler ve ev hanımının daha fazla dolaşmasına ve yorulmasına neden olur. :u yüzden araştırmacılar verimi artırmak için üçgenin alanını 3 metre kareye kadar. indirmişlerdir. Mutfak tezgahı ile servis masası arasındaki mesafe hanımların rahatı için en az 100 cm olmalıdır. daha aşağı ölçülere de ev hanımı rahat edemez.